Het geheugen van Brabant - Episodes Tagged with “Moord”

18: Hoe reizen door Brabant voor altijd verandert… door de bus

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 06 Nov 2023 06:00:00 +0100

Van Tilburg naar Breda reizen? Of van Oss naar Den Bosch? Je kunt het je nu bijna niet voorstellen, maar dat was ruim 100 jaar geleden echt niet makkelijk. Daar komt verandering in door de komst van de bus. In deze podcast stap je in bij buschauffeur Robin Aarts, die achter het immense stuur zit van een Zuidooster uit 1962. Robin loodst je letterlijk en figuurlijk door de geschiedenis van de bus. En hij vertelt hoe reizen in Brabant voor altijd veranderde.

Want rond de vorige eeuwwisseling hangt er verandering in de lucht. Eén daarvan is op het gebied van openbaar vervoer. Absolute koploper van de nieuwe vervoermiddelen is de bus. De bus vergroot letterlijk de leefwereld van onze Brabantse (over)grootouders.

Robin is in het dagelijks leven buschauffeur en één van de enthousiaste krachten achter Stichting Veteraan Autobussen; een stichting die historische autobussen bewaart, restaureert en laat rijden. En vandaag is Robin met de Zuidooster 6778 uit 1962 naar het BHIC gereden. Een prachtexemplaar: een DAF van 12 meter lang, mintgroene bovenkant, strakblauwe onderkant, en twee vriendelijke ronde lampen aan de voorkant. Stap maar in!

En Christian en Marilou reizen af naar Tilburg, op zoek naar het graf van Marietje Kessels. Maar staan versteld van wat ze nog méér vinden...

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/18

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

Muziek onder voice over:
"Our story begins" / "Sneaky Snitch" (piano)
Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

YouTube Audio Library Sixties royaltyfree

Muziek bij ingezonden brief:
"Comfortable Mystery 3"
Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

"Ik ben toch geen beest" - over gek worden in de gevangenis

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 16 Oct 2023 06:00:00 +0200

Niemand die je ziet of die tegen je spreekt. Je eten krijgen via een luikje in de deur. En als je een uurtje naar buiten mag, krijg je een kap over je hoofd. Eenzame opsluiting was ooit bedoeld als een humane straf, na eeuwen van lijfstraffen. Maar in de praktijk was het gevolg dramatisch: veel gevangenen werden krankzinnig van eenzaamheid. In deze podcast vertelt docent rechtsgeschiedenis Erik-Jan Broers hoe eenzame opsluiting zijn entree deed in ons strafrecht. Mariët Bruggeman van het BHIC geeft het een menselijk gezicht door het verhaal van Maria Verstappen uit Den Bosch. Meermaals stal ze rond 1870 jassen waarna ze alleen in een cel wordt opgesloten. Daar wordt ze letterlijk gek: gevangenispsychose, een bekend fenomeen na eenzame opsluiting. Daarover hoor je meer in deze podcast. En ook hoe het afloopt voor Maria.

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/17

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

Muziek bij Stem uit het Verleden:
"Comfortable Mystery 3"
Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek onder voice over:
“Our story begins” / "Sneaky Snitch"
Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Fragmenten uit:
Willy Derby - Morgen gaat het beter (tekst: Chef van Dijk/muziek: MaxTak/uitvoering: Willy Derby, 1939)

17: Zeker een moeilijke jeugd gehad?

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 02 Oct 2023 06:00:00 +0200

Verkeerde vrienden? Slechte buurt? Moeilijke jeugd? Waarom raakt iemand eigenlijk van het rechte pad? En vooral: hoe krijg je daarna je leven weer op de rit? Pas in de 19e eeuw bedenken mensen, dat je boeven niet alleen moet opsluiten. Je moet ze daarna ook helpen om voortaan uit de gevangenis te blijven. Erik-Jan Broers van de Tilburg University weet alles van de geschiedenis van het strafrecht. Hij is genomineerd als Docent van het Jaar 2023. En in deze podcast neemt hij je mee door twee eeuwen hulp aan schurken en schavuiten.

Onze gevangenisarchieven puilen uit van mannen en vrouwen, jongens en meisjes die iets op hun kerfstok hebben. Van een doodeenvoudige landloper tot een zware crimineel met een moord op zijn geweten. Een paar eeuwen terug was het normaal deze mensen achter slot en grendel te zetten en na hun straf weer op straat, in de hoop dat ze hun lesje hadden geleerd. Dat het beter is om mensen daarbij te begeleiden, bij die weg terug naar de maatschappij, dat komt met de oprichting van het Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke Verbetering der Gevangenen in 1823, het huidige Reclassering Nederland. Wij hebben hun archieven in huis en daar blijkt een bijzonder geluid in verborgen.

En in de moordzaak rond Marietje Kessels stuiten Christian en Marilou op een bekentenis: een man die beweert Marietje te hebben vermoord.

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/17

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

Muziek bij Stem uit het Verleden:
"Comfortable Mystery 3"
Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Fragmenten uit:
Willy Derby - Morgen gaat het beter (tekst: Chef van Dijk/muziek: MaxTak/uitvoering: Willy Derby, 1939)
mondharmonica -Swiebertje; Artiest: Joop Doderer & De Damrakkertjes ; Auteur: Harry de Groot/John uit den Bogaard ; Label: Park ; Jaar: 1962.

16: Dé Brabantse uitvinding die in iedere huiskamer is terug te vinden

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 03 Jul 2023 06:00:00 +0200

Wist jij dat als je televisie kijkt, je eigenlijk naar een Brabantse uitvinding zit te kijken? En dat ook de eerste officiële tv-kijker in onze provincie woonde? Knappe koppen bij Philips bouwen in 1948 het eerste toestel. De vroegste uitzendingen zijn ook alleen in en om Eindhoven te ontvangen. In deze podcast onderzoeken we daarom hoe de navelstreng van de televisie verbonden is met Brabant. En niet alleen de geboorte van de tv, maar hoe ook de verdere levensloop van de beeldbuis vele sporen in onze provincie heeft nagelaten. Onze gids in de Brabantse televisiegeschiedenis is Bjorn Bouwens van de podcast ‘Daar bleef je voor thuis’.

Verder in deze aflevering: hoe meneer Manders bovenop de kerktoren van Sint-Anthonis met een zelfgebouwde antenne de allereerste tv-signalen ontvangt. Hoe mevrouw Oomen uit Vught de 500.000ste aansluiting krijgt… en zich erover verbaast dat haar woonkamer op tv is. En hoe voelbaar de angst is, dat televisie alle gezelligheid uit het café zou halen. Met nooit eerder uitgezonden geluidsfragmenten en interviews uit de krochten van onze archieven.

En natuurlijk het vervolg in de moordzaak rond Marietje Kessels: Christian en Marilou krijgen post uit het Vaticaan Archief. Wat onthult hun brief over pastoor Van Zinnicq Bergmann?

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/16

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

Muziek bij Stem uit het Verleden:
"Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek onder voice over:
"Sneaky Snitch" Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

"Ik wil heel veel doden"

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 15 May 2023 06:00:00 +0200

Als ook in Brabant in april/mei 1943 het werk massaal wordt neergelegd, weet de Duitse bezetter aanvankelijk niet hoe te reageren. Maar dan besluit hoogste SS-baas Rauter keihard terug te slaan. “Er moet heel veel bloed vloeien, ik wil heel veel doden”, is zijn gedachtegang. Hoe werd daar in Brabant op gereageerd? Wat was de rol van de boeren tijdens de staking? En hoe liet de Kerk blijken deze staking goed te keuren?

De April-meistaking van 1943 is de grootste openlijke staking uit bezet Europa. Historicus Loe de Jong omschrijft het als ‘de heldhaftigste dagen in de geschiedenis van ons volk’ maar die dappere houding wordt door de Duitsers keihard neergesabeld, met veel doden tot gevolg. Ook in Brabant. Hans Morssinkhof schreef, samen met Erik Dijkstra, het boek Staken op leven en dood en hij vertelt in deze bonus meer over waarom deze staking zo belangrijk is geweest. En waarom het zo lang heeft geduurd voordat dat wordt ingezien. De stakers waren zich niet bewust van het enorme risico dat ze namen, meent Morssinkhof. Want deelname kon je onmiddellijk je leven kosten.

Reageren? podcast@bhic.nl

Dit is een bonus bij aflevering 15: "Toen hoorde ik het salvo" – de vergeten April-meistakingen van 1943:
www.bhic.nl/podcast/15

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

14: Toen was een krot heel gewoon

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 03 Apr 2023 06:00:00 +0200

Een wc delen met 20 huishoudens of met een groot gezin in één kamer wonen. Niet eens zo heel lang geleden wonen veel arbeiders in Brabant in erbarmelijke omstandigheden. In deze podcast nemen we je mee terug naar de vorige eeuw, en gaan we op zoek naar de woonomstandigheden van veel van onze grootouders. We nemen een kijkje in Brabantse steden waar hele wijken bestaan uit krotten of huisjes die onbewoonbaar zijn verklaard.

Margot bespreekt in Vondst van de Maand een brief waarin de “Heeren Burgemeester en Wethouders van Cuijk” een gezin een woonplek toewijzen in… een lijkenhuisje op de begraafplaats in Cuijk.

Voor BrabantinBeelden beschrijft Mathilde een ogenschijnlijk onopvallende foto van een klein vervallen huisje. Maar het blijkt dat nu juist deze foto over dat huisje warme herinneringen roept bij veel mensen uit Cuijk.

Als de Stem uit het Verleden hoor je hoe J. van Lith, technisch ambtenaar van het Bouw Woning en Welstandstoezicht Oss, de toestand van een huis in Geffen in 1948 vastlegt. "De muren zijn slecht, de zoldervloer is totaal versleten. Dak lekt op diverse plaatsen. Het gezin dat hier woont, bestaat uit man en vrouw en tien kinderen, 7 jongens en 3 meisjes tussen 18 en 5 jaar." Daniël van den Brink van de Koningstheateracademie in Den Bosch draagt de brief voor.

Jos Neomagus leidt ons Op het podium rond armzalige wijken van grotere steden waarbij we meer inzicht krijgen in de krotten en sloppen waarin massaal wordt gewoond.

In Old Case, Cold Case gaan Christian en Marilou terug naar de zitting van 1902, naar het moment dat advocaat Pels Rijcken de alibi van de koster onderuit haalt. En hij stelt dat de rol van de pastoor nader zou moeten worden onderzocht. En wat blijkt? Er zijn genoeg getuigenissen die aantonen dat het blazoen van de pastoor niet geheel zuiver lijkt. Maar Pels Rijcken gebruikt deze verklaringen niet. Wat is daarmee aan de hand?

Anton stapt voor zijn Blik uit het BHIC op de fiets en rijdt als het ware rond door de geschiedenis van de woningbouw, en stapt even af bij de betonwoningen in Den Bosch.

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/14

Alle info over onze podcast vind je hier:
www.bhic.nl/podcast

Muziek bij Stem uit het verleden:
"Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

13: Help, een vrouw als burgemeester!

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 06 Mar 2023 06:00:00 +0100

Voor de allereerste vrouwelijke burgemeester van Nederland moeten we terug naar 1946, naar het Brabantse Oost-, West- en Middelbeers. Truus Smulders-Beliën volgt haar echtgenoot op die eerder in een Duits kamp overlijdt. Maar dat betekent niet dat zijn vrouw als vanzelfsprekend in zijn voetsporen treedt, integendeel zelfs. Over deze moeder der Beerzen maar Haags lastpak, de schrik op de weg in haar DAFje, praat Commissaris van de Koning Ina Adema. En deze CdK licht toe hoe het nu zit, met vrouwelijke burgemeesters in Brabant (en héél bijzonder: je hoort de stem van Truus zelf!)

Margot bekijkt in Vondst van de Maand de sollicitatieprocedure van Truus Smulders en ziet hoe zij 14 mannen achter zich laat. Bekijk de scan van de lijst met kandidaten op onze site.

Voor BrabantinBeelden beschrijft Mathilde een filmfragment de 'overtrek' van de burgemeester. De hele inboedel, inclusief het konijn van kleine Jan, wordt op een kar gezet en naar het nieuwe huis vervoerd. Met hulp van buren die in elk café stoppen voor een borreltje...

Als de Stem uit het Verleden hoor je hoe zoon Jan zijn moeder als burgemeester beschrijft. Van het oefenen voor het bezoek van koningin Juliana tot haar rijvaardigheid die werd gevreesd. Floris Molenaar van de Koningstheateracademie neemt deze rol voor zijn rekening.

Ina Adema, Commissaris van de Koning, praat ons Op het podium bij hoe het nu zit met het aantal vrouwelijke burgemeesters in Brabant, en blikt terug op de kracht van Truus Smulders. Zou zij zichzelf die éne vraag ook vaak hebben gesteld?

In Old Case, Cold Case slaan Christian en Marilou even een zijweggetje in want hoe zit het met verdwenen archieven? Verdwijnt er veel materiaal in de papierversnipperaar en wie bepaalt dat eigenlijk? En... hoe zit dat met het archief van Marietje Kessels?

Anton heeft voor zijn Blik uit het BHIC gegrasduind door archieven en geeft antwoord op de vraag: Is Nederland in 1946 eigenlijk koploper ten opzichte van andere landen? Of... bleven we juist enorm achter met vrouwen in het openbaar bestuur?

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/13

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

Muziek bij Stem uit het verleden:
"Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

12: De vergeten ramp: de watersnood in Brabant

Brabants Historisch Informatie Centrum — Mon, 30 Jan 2023 06:00:00 +0100

Leuk dat je luistert! Dit is wel een aflevering uit de tijd dat onze podcast nog in de kinderschoenen stond hoor. Nog steeds boeiende onderwerpen, maar luister hierna echt ook eens naar onze nieuwste afleveringen: beter geluid, beter gemonteerd en vooral beter verteld. Geschiedenis zoals het hoort! --Marilou

In de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953 veroorzaakt een zware storm in combinatie met springtij een watersnoodramp die grote delen van het zuidwesten van ons land onder water zet. Het water overspoelt ook uitgestrekte stukken van West-Brabant. Van de ruim 1800 slachtoffers vielen er zo’n 254 in onze provincie. In deze podcast belichten we de Brabantse kant van de grootste Nederlandse natuurramp sinds tijden.

Margot heeft als Vondst van de Maand een speciale oorkonde die het personeel van Jansen de Wit uit Schijndel kreeg vanwege het grote bedrag dat zij bijeenbrachten voor de slachtoffers van de ramp. Bekijk de scan van de oorkonde op onze site.

Voor BrabantinBeelden beschrijft Mathilde een filmfragment waarop te zien is hoe varkens uit Drenthe als geschenk naar de getroffen boeren in West-Brabant worden gebracht. Hoe de dieren worden vervoerd? In een personenauto.

Als de Stem uit het Verleden hoor je het verhaal van Corry Eestermans-Buijs, de oudste van 14 kinderen en woonachtig in Woensdrecht als het water komt. De angst, de evacuatie en het verdriet spreekt door haar brief heen. Maxime van Loenhout draagt de brief voor.

Kees Slager, auteur van De Ramp, hét standaardwerk over de reconstructie van de watersnood, staat Op het podium. Over de onderbelichte kant van Brabant, falende burgemeesters en dwalende dijkgrafen.

In Old Case, Cold Case sloten Christian en Marilou de vorige keer af op een heel opmerkelijk moment in de rechtszaak over de moord op Marietje Kessels: advocaat Frans Pels Rijcken beschuldigt koster Johan van Isterdaal van meineed. Dit keer zullen we echter zien, dat hij naast de koster nóg iemand beschuldigt… en je zult opkijken van wie.

Anton heeft voor zijn Blik uit het BHIC gegrasduind door archieven maar ook door zijn eigen jeugdherinneringen. Hoe een ramp uit 1953 ook op een jongetje in de jaren zeventig nog een angstaanjagende indruk kan maken.

Reageren? podcast@bhic.nl

Archieven, foto's en sites in deze aflevering:
www.bhic.nl/podcast/12

Alles over onze podcast:
www.bhic.nl/podcast

Muziek bij Stem uit het verleden:
"Comfortable Mystery 3" Kevin MacLeod (incompetech.com)
Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0 License
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/